Marcin Szakiewicz

radca prawny

Specjalizuję się w dochodzeniu świadczeń za szkody na osobach, swoją wiedzą dzielę się przez bloga, którego czytasz.
[Więcej >>>]

Adriana Łaszewska

radca prawny

Doradzam w sprawach dotyczących odpowiedzialności odszkodowawczej, w tym za wypadki w rolnictwie.
[Więcej >>>]

Zgłoś sprawę

Wypadek przy pomocy sąsiedzkiej

Adriana Łaszewska17 lipca 2019Komentarze (0)

Jednym z kluczowych orzeczeń Sądu Najwyższego dotyczących ubezpieczenia OC rolników jest wyrok wydany w sprawie o sygnaturze I CKN 1483/99.

W tej sprawie Sąd Najwyższy zajmował się kwestią odpowiedzialności odszkodowawczej zakładów ubezpieczeń z tytułu posiadania przez rolnika obowiązkowego ubezpieczenia OC za szkody wyrządzone w związku z pracą świadczoną w ramach tzw. pomocy sąsiedzkiej.

Sąd Najwyższy uznał, iż odpowiedzialność ubezpieczyciela obejmuje szkody powstałe w ramach zwyczajowej pomocy sąsiedzkiej i to również w przypadku, gdy poszkodowany posługiwał się własnym sprzętem:

„(…) nie ma żadnego znaczenia okoliczność, iż określona praca świadczona była w ramach tzw. pomocy sąsiedzkiej. Również bowiem i w tym wypadku podstawowym obowiązkiem rolnika jest zapewnienie wszystkim osobom, które wykonują czynności związane z prowadzeniem należącego do niego gospodarstwa rolnego, bezpiecznych warunków pracy (maksymalnego bezpieczeństwa), dlatego obowiązany jest on tak zorganizować pracę, ażeby pomagające mu osoby, w tym użyczające własnego sprzętu i maszyn, nie były narażone na niebezpieczeństwo wyrządzenia im szkody. Spoczywa na nim także obowiązek ciągłego nadzoru nad ich pracą. Takie założenie powinno każdorazowo stanowić punkt wyjścia przy ocenie zagadnienia odpowiedzialności cywilnej rolnika korzystającego ze zwyczajowej pomocy sąsiedzkiej.

Za ochroną ubezpieczeniową w omawianym wypadku przemawia poza tym funkcja i cel społeczny obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej rolników z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego, m.in. łagodzenie niektórych ujemnych skutków wprowadzenia mechanizacji w gospodarstwach rolnych przez możliwie najbardziej wszechstronne zabezpieczenie interesów osób poszkodowanych”.

Warto zapamiętać przytoczone powyżej rozważania Sądu Najwyższego, ponieważ należy je odnosić do szkód wyrządzonych każdej osobie, która wykonywała czynności związane z posiadaniem przez rolnika gospodarstwa rolnego, a więc nie tylko w ramach pomocy sąsiedzkiej.

Jeżeli chcesz skorzystać z pomocy prawnej, zapraszamy Cię do kontaktu:

tel.: +48 662 662 537e-mail: kancelaria@szakiewicz.pl, adriana.laszewska@radcowie.biz

Kwestia odpowiedzialności odszkodowawczej w ramach ubezpieczenia OC rolnika może wywoływać wiele wątpliwości na tle konkretnych stanów faktycznych. Wątpliwości takie powstały w sprawie, która ostatecznie trafiła do Sądu Najwyższego i została rozpoznana pod sygnaturą II CSK 806/16.

W tej sprawie odszkodowania od ubezpieczyciela domagały się dzieci kobiety, która zmarła na skutek wypadku, do którego doszło w lesie podczas wycinki drzew. Kobieta została śmiertelnie uderzona przez drzewo, które zostało ścięte przez jej męża – za ten czyn został on skazany prawomocnym wyrokiem karnym.

Sąd Okręgowy uwzględnił powództwo i zasądził odszkodowanie od ubezpieczyciela.

Sąd uznał, iż opisana powyżej wycinka drzewa pozostawała w związku z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, albowiem wycinka oraz zbiórka suchych gałęzi „służyła pozyskaniu drewna w celu wykorzystania go w posiadanym przez zmarłą gospodarstwie rolnym jako opał do przygotowywania zwierzętom hodowanym ciepłych posiłków w parowniku i do wykonywania koryt drewnianych”.

Sąd ten ustalił uprzednio, iż właścicielką gospodarstwa rolnego była zmarła i prowadziła w nim hodowlę trzody chlewnej i bydła. Wycinka drzewa i zbiórka suchych gałęzi prowadzona była natomiast w lesie należącym do jej matki, za jej zgodą. Sąd ustalił również, iż mąż zmarłej od lat pracował w Niemczech, a w domu rodzinnym bywał kilka razy w roku.

Na skutek apelacji ubezpieczyciela Sąd Apelacyjny oddalił powództwo. Kluczowe dla tego rozstrzygnięcia było przyjęcie, iż las, w którym doszło do wypadku nie był częścią gospodarstwa rolnego zmarłej, a mąż zmarłej nie miał statusu pracownika gospodarstwa rolnego.

Ponadto, sąd ten uznał, iż szkoda nie pozostaje w związku funkcjonalnym z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, ponieważ nie zostało udowodnione, że czynności w postaci prowadzenia jedynie drobnej wycinki drzew i zbierania chrustu służyły pozyskiwaniu drewna w celu wykorzystania go w gospodarstwie rolnym, jako opał do przygotowania ciepłych posiłków zwierzętom hodowlanym.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało zaskarżone przez dzieci zmarłej, w wyniku czego Sąd Najwyższy nakazał Sądowi Apelacyjnemu ponownie rozpoznać sprawę.

Sąd Najwyższy nie miał wątpliwości, iż mąż rolniczki miał status osoby pracującej w gospodarstwie rolnym w rozumieniu art. 50 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych. Zwrócił uwagę, iż powyższy przepis mówi jedynie o „osobie pracującej w gospodarstwie rolnym rolnika”, nie przesądzając samego charakteru pracy w ujęciu formalnym i czasowym i wyjaśnił:

„Ryzyko związane z aktywnością osób zatrudnionych w gospodarstwie rolnym wyrządzenia przez nie szkody nie zależy, oczywiście, od charakteru tego zatrudnienia. Może to być zatrudnienia stałe (na podstawie stosunku pracy lub stosunku cywilnoprawnego), zatrudnienie dorywcze, cykliczne (np. sezonowe) lub nawet jednorazowe do wykonania określonych prac w tym gospodarstwie. Nie ma przy tym znaczenia sama kwestia odpłatności (i jej ewentualnej postaci) na rzecz podmiotu pracującego w gospodarstwie. Może to być m.in. także nieodpłatna pomoc sąsiedzka”.

Sąd Najwyższy uznał również, iż bez znaczenia pozostaje okoliczność wystąpienia szkody poza obszarem gospodarstwa:

„Dla przyjęcia przesłanki odpowiedzialności ubezpieczyciela w postaci wyrządzenia szkody w związku z posiadaniem gospodarstwa rolnego nie jest niezbędne wymaganie tego, aby zdarzenie powodujące taką szkodę nastąpiło zawsze w przestrzennych granicach gospodarstwa rolnego danego rolnika.

Decydujące znaczenie ma tu powiązanie funkcjonalne czynności wyrządzających szkodę (krzywdę) z posiadaniem gospodarstwa rolnego, a nie sama przestrzenna lokalizacja zdarzenia prowadzącego do powstania szkody”.

Sąd Najwyższy wskazał na potrzebę dokonania ponownej oceny wystąpienia przesłanki w postaci związku szkody z posiadaniem gospodarstwa rolnego – w jego ocenie nieprawidłowe było podważenie tego związku wyłącznie w oparciu o skalę zaspokajania potrzeb gospodarstwa pożytkami z gruntu leśnego. Sąd Najwyższy za kluczowy dla tej oceny uznał cel pozyskiwania tych pożytków – ściśle hodowlany.

Jeżeli chcesz skorzystać z pomocy prawnej, zapraszamy Cię do kontaktu:

tel.: +48 662 662 537e-mail: kancelaria@szakiewicz.pl, adriana.laszewska@radcowie.biz

Ubezpieczenia w rolnictwie

Marcin Szakiewicz05 lipca 2019Komentarze (0)

Jak wiesz, prowadzący gospodarstwo rolne, zobowiązany jest posiadać ubezpieczenie od odpowiedzialności cywilnej, na podobnych zasadach jak posiadacze pojazdów mechanicznych. Istnienie obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia OC rolnika zależy od wielkości posiadanego gospodarstwa, jak również od tego czy gospodarstwo jest opodatkowane podatkiem rolnym.

Od czego zależy obowiązek ubezpieczenia?

Każdy rolnik, który posiada grunty rolne o powierzchni przekraczającej 1 hektar i podlega w całości lub w części opodatkowaniu podatkiem rolnym, ma obowiązek posiadać umowę ubezpieczenia OC rolnika. Jeżeli jednak rolnik prowadzi działalność rolną w ramach tzw. działów specjalnych produkcji rolnej (tj. np. posiada uprawy w szklarniach, czy też zajmuje się hodowlą drobiu, albo ma chlewnie) musi zawrzeć umowę ubezpieczenia OC niezależnie od obszaru posiadanego gospodarstwa.

Obowiązek zawarcia ubezpieczenia przez każdego posiadacza gospodarstwa rolnego wynika z ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczeń Komunikacyjnych. Z jej tekstem możesz zapoznać się tutaj.

Co ważne, umowę ubezpieczenia OC rolnika należy zawrzeć najpóźniej w dniu objęcia gospodarstwa rolnego w posiadanie. Natomiast sama umowa ubezpieczenia obowiązkowego nie może obejmować ubezpieczeniem okresu poprzedzającego zawarcie tej umowy.

Jaki jest zakres ubezpieczenia?

Ubezpieczeniem objęta jest odpowiedzialność cywilna rolnika oraz każdej osoby, która pracując w gospodarstwie rolnym w okresie trwania ochrony ubezpieczeniowej wyrządziła szkodę w związku z posiadaniem przez rolnika gospodarstwa rolnego.

Jeżeli któraś z tych osób, wykonując czynności związane z gospodarstwem wyrządzi szkodę tzw. osobie trzeciej np. rowerzyście, listonoszowi czy kierowcy przejeżdżającego właśnie samochodu, zakład ubezpieczeń wypłaci odszkodowanie zarówno za szkodę będącą wynikiem uszkodzenia ciała, np. wypłaci zadośćuczynienie czy zwróci koszty leczenia, jak i za szkodę na mieniu, tj. np. za zniszczoną kurtkę, rower, czy samochód.

Obowiązkowe ubezpieczenie OC rolnika zapewnia ochronę ubezpieczeniową w przypadku:

  • wystąpienia szkody, której następstwem jest uszkodzenie ciała, rozstrój zdrowia, śmierć jak również utrata, zniszczenie lub uszkodzenie mienia,
  • wyrządzenia szkody zarówno przez rolnika jak i wówczas, gdy szkodę wyrządzi osoba pozostająca z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym, czy też pracująca w gospodarstwie,
  • poniesienia szkody przez osoby wykonujące pracę w ubezpieczonym gospodarstwie.

Jeżeli chcesz skorzystać z pomocy prawnej, zapraszamy Cię do kontaktu:

tel.: +48 662 662 537e-mail: kancelaria@szakiewicz.pl, adriana.laszewska@radcowie.biz